Probleem

Het feit dat we problemen hebben betekent dat ons leven zin heeft. Als je oplossingen zoekt voor een probleem is iedereen er mee geholpen. De grote wetenschappers, uitvinders, kunstenaars, allen hadden een probleem, er klopte iets niet. Van hun oplossingen kunnen we nog steeds leren. Een probleemloos leven is een zinloos leven. Misschien is dat de ware tragiek van het menselijk bestaan, dat we de chaos en de dood nodig hebben om het leven te vinden, om boven onszelf uit te stijgen.

Advertenties

Het onbekende in de moderne kunst

Waarom zoekt de moderne kunstenaar niet meer naar de ideale verhoudingen? Waarom willen moderne kunstenaars liever vragen stellen dan beantwoorden? Waarom vinden moderne kunstenaars het niet belangrijk dat het publiek gewoon plezier beleeft aan hun kunst? Zijn ze gewoon slechte mensen die graag alles kapot willen maken wat de Westerse beschaving heeft voortgebracht? Waarom zijn moderne kunstenaars vaak geĆÆnteresseerd in de religies en het leven in het Verre Oosten in plaats van onze eigen wortels?

Ik denk dat een deel van het antwoord gevonden kan worden in de gevolgen van de industriƫle en wetenschappelijke revolutie in de 19de eeuw. Onze technische beheersing van de wereld gaf het idee van veiligheid tot een punt dat uniek is in de historie van de mens. Monsters die zich schuil hielden in de natuur bleken na onderzoek al miljoenen jaren geleden uitgestorven. We begonnen kaarten te tekenen van alle denkbare gebieden op aarde waarop folklore niet meer voorkwam, alleen de feiten. Medicijnen drongen de dood ongekend ver terug. Apparatuur maakte het leven steeds voorspelbaarder.

Techniek maakte het leven gemakkelijker en langer en dat heeft een grote keerzijde. Voorwaarde voor transcendentie is het kennen van het menselijke limiet. Waar komen we het menselijke limiet beter tegen dan in het onbekende, daar waar we niet veilig zijn en niet ons thuis is? Als je weet waar je kleinheid in schuilt kun je boven je kleinheid uitstijgen.

Met de opkomst van de technologie werd de wereld ervaren als een beheersbare en veilige plek. De kunsten hadden zich tot dan toe bezig gehouden met ideale verhoudingen en beheersing, ambacht. Om een tegenwicht te bieden aan de wereld van technologie werd de kunst een plek van het onbekende en ondoorgrondelijke. Als een avonturier gaat de kunstenaar op reis naar nieuwe gebieden in klank of het visuele. Hij is steeds op reis, aankomen wil hij niet. De moderne kunst als geheel is ook steeds op reis. Het veranderd telkens van gezicht.

Dit is mijn verklaring van de moderne kunst, het wil een ervaring bieden die generaties voor ons veel meer ervaarden in het leven van alledag. Nu moeten we het onbekende zelf in de hand nemen. We ondergaan een tragisch lot.

Messner

Vond dit een hele inspirerende documentaire over de eerste bergbeklimmer die zonder zuurstof de mount Everest opging. Hij zag dat de technologie steeds verder vorderde zodat het voor klimmers makkelijk werd om de hoogste toppen te bereiken. Voor hem ging bergbeklimmen over het onbekende als zodanig. Hij wilde niet het onbekende beheersen maar juist zijn eigen zwakheid ervaren, zijn eigen menselijke limiet. Het bracht hem letterlijk en figuurlijk tot grote hoogtes. Die boodschap heeft alleen nog maar meer relevantie gekregen.

Theologie en wetenschap

De Middeleeuwer zag God als het begin en einde van alle dingen. Daarom was de theologie ook de koningin der wetenschappen.

De naturalistische wetenschappen beloofden de plek van de theologie te kunnen innemen. Vandaag de dag zien we hoe erg de wetenschap is gefragmenteerd in allerlei specialismes zonder ‘grand narrative’. Daarom vraag ik me af: kan God wel vervangen worden?

Wonderen

We denken vaak aan wonderen als een gebeurtenis die de natuurwetten even opheft om daarna de natuurwetten weer gewoon te laten werken zoals ze deden. Vervolgens komt er een slimme wetenschapper die wijst op een natuurlijke oorzaak: weg wonder. Verwonderlijke gedachtegang…